กระบอกฉีดยา (syringe)

           กระบอกฉีดยามีทั้งชนิดทำด้วยแก้ว และชนิดทำด้วยพลาสติก ซึ่งใช้ครั้งเดียวทิ้ง กระบอก ฉีดยาที่นิยมใช้มีอยู่ 3 ชนิด

1. กระบอกฉีดยาธรรมดา มีขนาด 2.5, 10, 20 และ 50 มิลลิลิตร ใช้ในการฉีดยาทั่ว ๆ ไป
2. กระบอกฉีดยาอินซูลิน ใช้ในการฉีดยาอินซูลิน มีขนาด 1 มิลลิลิตร มาตรามีหน่วยเป็น
ยูนิต คือ 40, 80 และ 100 ยูนิต ซึ่งจะมีจำนวนช่องเท่ากับ 40, 80 และ 100 ช่องตามลำดับ ยูนิต คือ หน่วยความเข้มข้นของยาอินซูลิน เช่น ชนิด 40 ยูนิต หมายความว่า 1 มิลลิลิตรของยา มีอินซูลิน 40 ยูนิต ยกตัวอย่าง แพทย์มีแผนการรักษาให้ฉีดอินซูลิน 30 ยูนิต โดยพยาบาลใช้ขวดยาอินซูลินชนิด 40 ยูนิต และกระบอกฉีดยาอินซูลินที่มีมาตราเป็น 40 ยูนิต ให้ตรงกัน ดังนั้น ในการเตรียมยาต้องดูดยาเข้าในกระบอกฉีดยา 30 ยูนิต หรือ 30 ช่อง
3. กระบอกฉีดยาทูเบอร์คูลิน ใช้ในการทดสอบภูมิแพ้มีขนาด 1 มิลลิลิตร มีมาตราข้าง
กระบอกเป็น 0 ถึง 100 และ 1 ถึง 16 มินิม
ส่วนประกอบของกระบอกฉีดยาทุกชนิดประกอบด้วย 3 ส่วน คือ
1. ส่วนปลายสุด ( TIP) ใช้ต่อเข้ากับหัวเข็มฉีดยา
2. ตัวกระบอกฉีดยา (Cylindrical barrel) เป็นส่วนที่มีมาตราบอกจำนวนยา
3. ลูกสูบ (Plunger) เป็นส่วนที่สวมอยู่ในกระบอกฉีดยา
ส่วนของกระบอกฉีดยาที่ต้องรักษาให้ปราศจากเชื้อ คือ ส่วนปลายสุด และตัวลูกสูบ

          การเลือกใช้กระบอกฉีดยา ถ้าต้องการเตรียมยาในปริมาณที่น้อยกว่า 1 มิลลิลิตร ใช้กระบอกฉีดยาอินซูลินหรือทูเบอร์คูลิน ซึ่งนิยมใช้ในการฉีดยาอินซูลินและการทดสอบภูมิแพ้ตามลำดับ สำหรับการเตรียมยาทั่ว ๆ ไป จะใช้กระบอกฉีดยาธรรมดา โดยขนาดของกระบอกฉีดยาขึ้นอยู่กับจำนวนยาที่ต้องการ

 
เข็มฉีดยา
 
 เข็มฉีดยามีชนิดที่หัวเข็มทำด้วยเหล็กสเตนเลส หรือเข็มพลาสติกที่ใช้ครั้งเดียวทิ้ง
ส่วนประกอบของเข็มกระบอกฉีดยา มีอยู่ 3 ส่วน คือ                                                       
1. รอยบากปลายเข็ม ( Bevel)
2. ตัวเข็ม ( shaft) คือส่วนที่ต่อจากตัวเข็ม
3. หัวเข็ม ( Hub) ใช้สวมติดกับปลายกระบอกฉีดยา
การฉีดยา ส่วนของเข็มฉีดยาที่ต้องรักษาไว้ปราศจากเชื้อ คือ บริเวณรอยบากปลายเข็มและตัวเข็ม
 
การเลือกใช้ขนาดและความยาวเข็ม มีหลักในการพิจารณา ดังนี้
1. ความแหลมคม ขึ้นอยู่กับรอยบากปลายเข็ม หากรอยบากปลายเข็มมากเข็มจะคม ซึ่ง
ช่วยให้เจ็บน้อยลง
2. ความยาวของตัวเข็ม มีความยาวตั้งแต่ 3/8 นิ้ว ถึง 5 นิ้ว การใช้ความยาวเข็มเท่าใดต้องพิจารณาจากความลึกของตำแหน่งที่จะใช้ฉีด ซึ่งอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล เนื่องจากเนื้อเยื่อ มีขนาดแตกต่างกันและต้องพิจารณาจากวิถีทางการให้ยา
3. เบอร์เข็ม เบอร์เข็มจะบอกถึงขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของเข็มมีหลายขนาดตั้งแต่ 14 ถึง 27 เบอร์ใหญ่หรือมากขนาดเส้นผ่าศุนย์กลางจะเล็ก
 
ตาราง แสดงขนาดและความยาวของเข็มฉีดยาตามวัตถุประสงค์การใช้

วัตถุประสงค์การใช้

เบอร์

ความยาว (นิ้ว)

ดูดยา ละลายยา

18 – 20

1 – 1 ?

ฉีดยาเข้าผิวหนัง

25 – 27

3/8 – ?

ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง

23 – 25

? - 5/8

ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อสำหรับผู้ใหญ่

20 – 23

1 – 2 ?

ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อสำหรับทารกและเด็กเล็ก

25 – 27

? - 1

ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำ

18 – 23

1 ?

เมนูหลัก
วัตถุประสงค์ของการฉีดยา
ความรู้พื้นฐานในการฉีดยา
กระบอกฉีดยา/ เข็มฉีดยา
การจัดเตรียมยา
การฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำ
การฉีดยาเข้าชั้นผิวหนัง
การฉีดยาเข้าชั้นใต้ผิวหนัง
การฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ
อันตรายจากการฉีดยา
ผู้จัดทำ