ชีพจร (Pulse)   

                    

            การประเมินชีพจรในบุคคลที่มีสุขภาพดี ชีพจรจะสะท้อนให้ทราบถึงตำแหน่งการเต้นของหัวใจ
       ดังนั้นจำนวนครั้งของชีพจรจะเป็นค่าเดียวกับจำนวนครั้งของการเต้นของหัวใจ    โดยมีตำแหน่งของหลอดเลือดแดงที่ใช้    ประเมินชีพจรมีทั้งหมด 9 แห่งดังนี้                         

1. Temperal artery  หลอดเลือดแดงนี้จะทอดผ่านบริเวณขมับซึ่งอยู่ด้านข้างของตาซ้ายและตาขวา เยื้องขึ้นด้านบนเล็กน้อย

2.Carotid artery   อยู่บริเวณด้านข้างของคอ หลอดเลือดแดงนี้จะทอดผ่านหลอดลมและกล้ามเนื้อSternomastoid 
                     ไม่ควรประเมินชีพจรนี้พร้อมกัน 2 ข้าง นิยมประเมินในระยะช็อคหรือหัวใจหยุดเต้น


3.Apical บริเวณยอดหัวใจ ในผู้ใหญ่จะอยู่ด้านซ้ายมือบริเวณซี่โครงที่ 5 ในเด็กต่ำกว่า 4 ปีจะอยู่ช่องซี่โครงที่ 4

4.Bracial artery  อยู่บริเวณกล้ามเนื้อด้านในของแขน(กล้ามเนื้อ biceps) อยู่กึ่งกลางบริเวณข้อพับของข้อศอก

5.Radial artery หลอดเลือดแดงนี้อยู่บริเวณหัวแม่มือด้านในของข้อมือ เป็นตำแหน่งที่นิยมประเมินมากที่สุด

6.Femoral artery  หลอดเลือดแดงนี้จะอยู่บริเวณขาหนีบ นิยมประเมินในระยะช็อคหรือหัวใจหยุดเต้น

7.Popiteal artery  ทอดผ่านด้านหลังของเข่า เป็นตำแหน่งที่คลำพบค่อนข้างยาก จะคลำพบได้ง่ายถ้าให้ผู้ป่วยงอเข่าเล็กน้อย

8.Dorsalir pedis artery  ทอดผ่านบริเวณกระดูกเท้าสามารถคลำพบได้อยู่บริเวณหลังเท้าส่วนบน

9.Posterior tibial artery   อยู่ด้านหลังปุ่มกระดูกตาตุ่มของข้อเท้าด้านใน             

                                                                                              

  วิธีการประเมินชีพจร

         การประเมินชีพจรใช้นิ้วชี้  นิ้วกลาง และนิ้วนาง    วางบนตำแหน่งที่จะประเมิน เช่น    ตำแหน่งRadail artery       กดเบาๆไม่กดแรงจนเกินไเพราะการกดแรงเกินไปจะไปขัดขวางการไหลเวียนของเลือด
ไม่ใช้นิ้วหัวแม่มือเพราะชีพจรที่คลำได้อาจจะเป็นนิ้วหัวแม่มือตนเอง
ทำให้การนับชีพจรผิดพลาดได้  ประเมินจังหวะและความแรงของชีพจร  นับอัตราการเต้นของชีพจรให้ครบ 1 นาท ในสภาวะปกติอัตราการเต้นของชีพจรจะอยู่ในช่วง 60-100 ครั้งต่อนาที