ลักษณะของอุจจาระ

 

อุจจาระ คำศัพท์ที่ใช้เรียกว่า stool หรือ feces ปกติอุจจาระหนึ่งในสี่ส่วนจะแข็งและสามในสี่ส่วนจะเป็นน้ำ ส่วนที่เป็นน้ำหนักอุจจาระ ประมาณ 30% เป็นแบคทีเรียที่ตายแล้ว และ 70% เป็นกากอาหารที่เหลือจากการย่อยของคาร์โบไฮเดรท ไขมัน โปรตีนและอื่น ๆ ลักษณะของอุจจาระขึ้นอยู่กับอาหารที่รับประทานเข้าไป

 

ลักษณะของอุจจาระปกติ (Normal Characteristics of stool)

อุจจาระปกติมีน้ำสีน้ำตาลอ่อนจนถึงน้ำตาลเข้ม ลักษณะอ่อนและมีรูปร่าง ตั้งแต่เด็กโตจนเป็นผู้ใหญ่สำหรับเด็กเล็กอุจจาระอาจจะเป็นสีเหลืองเข้มขึ้นยู่ชนิดของอาหารที่รับประทาน การที่อุจจาระมีสีเกิดจากน้ำดี (bile) ถ้าไม่มีการขับน้ำดีเข้าสู่ลำไส้อาจเกิดจากมีการอุดกั้นทางเดินน้ำดี จะทำให้อุจจาระมีสีซีด

 

ลักษณะของอุจจาระผิดปกติ (Abnormal Characteristics of stool)

ลักษณะของอุจจาระผิดปกติที่สำคัญ มีดังนี้

1. การที่มีเลือดในอุจจาระ ซึ่งเมื่อพบอาการผิดปกติดังต่อไปนี้ จะต้องรีบรายงานให้แพทย์ทราบ และบันทึกไว้ในแฟ้มรายงานของผู้ป่วย

1.1 เลือดสด (Fresh blood) ปนออกมากันอุจาระ จะสังเกตเห็นง่ายจากสีแดงของเลือดการที่มีเลือดแดงสดปนอยู่กับอุจจาระอาจมีจำนวนเล็กน้อย ซึ่งเกิดขึ้นได้จากมีการระคายเคืองบริเวณทวารหนัก จากก้อนอุจจาระ การฉีกขาดของริดสีดวงทวาร (hemorrhoids) เลือดออกมาจากแผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็ก การระคายเคืองหรืออักเสบอย่างรุนแรงจากลำไส้อักเสบ (colitis) การอักเสบของส่วนผนังลำไส้ที่ยื่นออกมา (diverti culitis) มะเร็งหรือโรคอื่น ๆ ที่มีผลทำให้เกิดภาวะเลือดออกขึ้น

1.2 เลือดเก่า (Old blood) หรือเลือดที่แอบแฝงมองไม่เห็น (Occult blood) สีของเลือดที่พบจะสามารถบ่งบอกถึงตำแหน่งของเลือดที่ออกได้หากเลือดออกบริเวณทางเดินอาหารส่วนบนบริเวณกระเพาะอาหารและลำไส้เล็ก เมื่อผ่านกระบวนการย่อยแล้ว พบว่าลักษณะของอุจจาระจะเปลี่ยนไปจากสีน้ำตาลเป็นสีดำสนิท (dark black color) เหนียวมีกลิ่นฉุน เรียกว่า melena

2. อุจจาระมีสีขาวซีด (pale white stool) เป็นข้อบ่งชี้ว่าไม่มีน้ำดีในลำไส้เล็ก แสดงว่า มีการอุดกั้นทางเดินน้ำดีซึ่งผลิตจากตับ และถุงน้ำดีไม่สามารถเข้าสู่ลำไส้ ทำให้อุจจาระมีสีขาวซีด

3. ลักษณะอุจจาระที่ผิดปกติอื่น ๆ อาจพบได้ เช่น มีมูก หนอง พยาธิ ไขมัน เป็นต้น การที่อุจจาระมีมูก แสดงว่ามีการอักเสบหรือระคายเคืองบริเวณผนังด้านในของลำไส้ ส่วนมากจะพบมูกอยู่บนผิวของอุจจาระ การพบหนองแสดงว่ามีการระบายออกจากแผลที่มีการอักเสบหรือติดเชื้อส่วนพยาธิที่พบบ่อยในลำไส้ได้แก่ พยาธิตังตืด (tapeworm) พยาธิเข็มหมุด (pinworm) และพยาธิตัวกลม (roundworm) อุจจาระที่มีไขมันมากผิดปกติ จะมีกลิ่นเหม็นและลอยอยู่บนผิวน้ำ เรียกว่า steatorrhea

<back>